تاریخ جزیره کیش

هفت سنه پس از فوت شد کریم خان زند و سپری شدن آشوبگری های مدعیان سلطنت و دوران بی ثباتی که از آغاز دوره قاجار آغاز شده بود. خلیج فارس در بدترین شرایط سیاسی، امنیتی و اجتماعی – اقتصادی خود قرارداشت و جزایر آن ( من جمله کیش) از این بی ثباتی صدمات و لطمات شدید دیدند. انگلیسی ها از این فتنه که خویش نیز باعث آن بودند و به قصد دست یافتن به مقصود خود این اختلال را هرچه بیش تر دامن میزدند، نخست جزیره قشم را اشغال کردند و با تبدیل آن به پایگاه ناوگان دریائی، به دست اندازی به جزایر سایر پرداختند. تور ارزان کیش تجاوز پرتغالی ها، انگلیسی ها، دزدان دریائی و شیخ نشینان و پادشاه مسقط که بیش تر آنها با تحریک انگلیسی ها صورت می گرفت، خطه دریائی کنداب فارس کاملاً ناامن شد و این همان آهنگ انگلیسی ها بود تا با این بهانه (سال 1286 ق 1248 / خ 1869 /م ) شیخ بحرین را (که تحت الحمایه ایران بود) برای قبول تحت الحمایگی خود وادار سازند و جزیره ی مزبور را از کمر بستن ایران خارج کنند. در این نشیب های تند اوضاع اجتماعی و سیاسی حوزه ی کنداب فارس، وضع اقتصادی و اجتماعی جزیره کیش به جائی قبض که این عروس جزایر خلیج فارس با همه شهرت افسانه ای و ثروت و موقعیت تجارتی گذشته، در اوایل انقلاب مشروطیت، تنها با مبلغ 25 هزار تومان به توسط میرزا ابراهیم خان قوام الدوله به محمد رضا خان پیوستگی فروخته شود.

کیش در دوران رژیم سابق ( سلطنت پهلوی)

وضع اسفبار کیش در سررسید سلطنت رضاشاه نیز کم وبیش تقریباً همانند دوره قاجاریان بود و مدت ها و مدتها انگلیسی ها بر آب های کنداب فارس و جزایر چندین هزار ساله ایرانی آن به بهانه حفظ امنیت و بر اساس قراردادای تحمیلی باستانی و به خصوص برای حفظ سرزمینهای نفت خیز ایران، سیادت خود را اعمال می کردند. حضور بیگانگان و مرارت های تحمیلی آنان سبب شد الی جزایر ایرانی خلیج فارس به تدریج از سکنه خالی شود و حالتی نیم مخروبه و متروک پیدا کند. بازار و کسب تجارت در آن ها تقریباً تعطیل گردد. بعضی از جزایر آن به محل تبعید محکومان سیاسی، اشرار و مجرمان پیشینه دار تبدیل گردد. جزیره مذهب که در موعد اتابکان فارس حکمران تمام جزایر کنداب فارس و حتی دولت منزل اتابکان بود و گنجینه فارس در آن حفاظت می شد با همه موقعیت گذشته داد و ستد و جنب و جوش خیل تجار ساکن آن، به روزگاری رسید که کل متعلق به مهاجرت کردند و سیمای نکبت فقر و ویرانی این جزیره که عروس خلیج فارس بود را به ما ماتمکده ای با چند درخت کهنسال و چند هکتار زمین مزروعی بی توان و ساکنین اندک از زن و بچه، پیرمرد و پیرزن درمانده و از کارافتاده که طاقت کوچ نداشتند تبدیل کند. این وضع تأسف بار با تغییراتی تقریبا مختصر در سال های 1320  قیمت ویژه تور کیش لغایت 1347 کم و بیش در جزیره ادامه داشت.

آغاز تحولات

سال 1347آغاز دگرگونی ها اداری و بعضی حرکات اجرائی در جزیره کیش با پیشنهادات کارشناسان امریکائی به عنوان بندر آزاد توریستی بود. در سال 1349 سهم برداری از شرایط جغرافیایی و طبیعت جزیره مذهب باره پروا پیمان گرفت، و دین به عنوان مرکز بین المللی توریستی، بازرگانی انتخاب گردید. در سال 1351 جزیره نام سازمان عمران کیش را به خویش گرفت و با یک میلیارد سرمایه ( تأمین 80 درصد آن به توسط ساواک سابق و 20 درصد به بدست بانک عمران و با تعهد اعتباری بانک مرکزی) به ثبت رسید. در سنه 1352 عملیات ساختمانی و ساخت و ساز سازمان عمران دین از روستای ماشه در شمال شرقی جزیره آغاز شده، مقارن با آن ساخت فرودگاه مجهزبین المللی برای فرود بزرگترین هواپیماهای جهان کنکورد در دسته مرکزی متمایل به شرق آن (بلندترین نقطه جزیره) نخست گردید. در سال 1356 مرکز بین المللی توریستی، تجاری آیین گشایش شد و تقریباً ساخت تمام سازه های اصلی خدماتی که نسبتاً مفصل بود فرجام یافت.

در سال 1358 یعنی یکسال بعد از وقوع انقلاب و حذف رژیم قبلی، سازمان عمران مذهب به عنوان سازمان مراکز ایران گردی و دانشمند گردی به وزارت راهنمایی واگذار شد اما پنج ماه پس شورای انقلاب آن را اولین منطقه آزاد بازرگانی جمهوری اسلامی اعلام نمایش داد در سال 1361 بر پایه تصویب نامه هیئت دولت سازمان عمران دین از « زیرمجموعه های» وزیر رایزن اجرائی شد. در سال 1365 شورای انقلاب، دین را برای سیر و سفر و خرید ملت از بازارهای آن بازگشایی نمود. سنه 1365 به راستی سنه تجدید زندگی مذهب با عنوان آزادگاه است. از همین زمان با هجوم گردشگران به آن، اشاعه بی وقفه ی کیش با ساخت و سازه های متنوع تجاری، بازارها، اشاعه بندرگاه ها، توسعه ی فرودگاه، احداث هتل های تازه، کار و جنبش های صنعتی و تجارت برای صادرات و واردات، فضاهای تفرّجی تازه، میادین، جاده ها، فضای سبز متناسب با نیاز جمعیت و توریست (در حال افزایش به جزیره) شروع شد و این فعالیت هر روز حجم بیش تری پیدا کرد. و ، مذهب موقعیت شاخص امروی خویش را در بین مناطق آزاد سایر که بعد از آن شکل گرفته اند با برنامه ریزی های حساب شده کسب نمود.